RSV-antistoffen gelinkt aan minder ernstige pneumokokkeninfecties ​

Ziekenhuis aan de Stroom (ZAS) nodigt vandaag de ouders van vierduizend baby’s uit om hun kind te laten beschermen tegen RSV. De immunisatiecampagne volgt op een RSV-seizoen waarin ZAS 73 procent minder baby’s jonger dan zes maanden met RSV moest opnemen. Sinds 2024 kunnen baby’s antistoffen krijgen tegen RSV.

Recent bleek dat de immunisatie tegen RSV mogelijk een bijkomend voordeel heeft: volgens een groot Frans onderzoek werden kinderen die antistoffen kregen minder vaak opgenomen met een ernstige pneumokokkeninfectie. Een invasieve pneumokokkeninfectie komt minder vaak voor dan RSV, maar verloopt meestal ernstiger. Sinds 2025 overleden in Vlaanderen vier kinderen aan pneumokokken. Overlevers hebben ook geregeld een ernstige ontwikkelingsachterstand. ​

Vooral pasgeborenen kwetsbaar

RSV, afkorting voor respiratoir syncytieel virus, circuleert vooral van begin oktober tot eind maart en veroorzaakt elk jaar veel luchtweginfecties bij jonge kinderen. Vooral baby’s in hun eerste levensmaanden zijn kwetsbaar. Bij hen kan RSV een infectie van de lagere luchtwegen veroorzaken, zoals bronchiolitis of longontsteking, en leiden tot een ziekenhuisopname. Om jonge baby’s tijdens hun eerste RSV-seizoen te beschermen, worden sinds eind 2024 antistoffen toegediend. Tijdens het voorbije seizoen kregen bij ZAS meer dan 5.000 baby’s deze bescherming.

Effect meteen zichtbaar op kinderafdelingen

Het effect van de antistoffen is duidelijk zichtbaar in de opnamecijfers. Tijdens het RSV-seizoen van oktober 2025 tot en met maart 2026 werden bij ZAS 93 baby’s jonger dan zes maanden opgenomen met RSV. Twee jaar geleden waren dat er nog 345. Dat is een daling met 73 procent. Ook over alle leeftijden heen daalde het aantal RSV-gerelateerde ziekenhuisopnames sterk: van 560 naar 305, of 46 procent minder.

Prof. dr. Daan Van Brusselen (ZAS / UAntwerpen), kinderinfectioloog en verantwoordelijk voor de RSV-immunisatie bij ZAS:

“Vroeger namen kinderen met RSV op de piek van het RSV-seizoen meer dan de helft van de bedden op onze kinderafdelingen in. Dat was de afgelopen twee winters duidelijk anders. De immunisatie gaf onze kinderafdelingen letterlijk ademruimte in een van de drukste periodes van het jaar. Maar nog belangrijker: heel wat baby’s en hun ouders hebben zo een stresserende ziekenhuisopname kunnen vermijden.”

In België begint de RSV-epidemie doorgaans in het najaar en loopt ze door tot het voorjaar, met meestal een piek in december.

“Baby’s zijn vooral tijdens hun eerste levensjaar kwetsbaar voor RSV”, zegt Van Brusselen. “Na de toediening van de antistoffen zijn ze gedurende zes maanden voor bijna 80 procent beschermd tegen hospitalisatie en de winter nadien nog voor 60 procent. Daardoor kunnen we net die eerste en meest kwetsbare periode overbruggen.”

Mogelijk ook minder ernstige pneumokokkeninfecties

Nieuw onderzoek wijst bovendien op een mogelijk bijkomend voordeel van RSV-immunisatie. Een grote Franse studie die deze zomer verscheen (in het medisch vakblad The Lancet Infectious Diseases - https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(26)00253-7/abstract ) stelde vast dat kinderen die antistoffen tegen RSV kregen ook 36 procent minder vaak in het ziekenhuis werden opgenomen met een invasieve pneumokokkeninfectie. De onderzoekers vermoeden dat een RSV-infectie de omstandigheden kan creëren waardoor pneumokokken makkelijker ernstige ziekte veroorzaken.

Pneumokokken zijn bacteriën die gevaarlijke infecties bij kinderen kunnen veroorzaken. Wanneer de bacterie wordt aangetoond in een normaal steriele lichaamsplaats zoals de bloedbaan, spreken we over een invasieve pneumokokkeninfectie. Het kan gaan om een gecompliceerde longontsteking met pus, sepsis (bloedvergiftiging) of hersenvliesontsteking. Vooral jonge kinderen en 65-plussers lopen risico op zo'n ernstige infectie. ​

Er bestaan vaccins tegen pneumokokken, maar die beschermen niet tegen alle pneumokokkentypes.

"Een RSV-infectie kan de omstandigheden creëren waardoor bacteriën zoals pneumokokken makkelijker ziekmakend kunnen worden. De Franse studie suggereert dat we door RSV te voorkomen mogelijk ook het risico op een invasieve pneumokokkeninfectie verkleinen. Dat is bijzonder interessant, omdat die infecties zeer ernstig kunnen verlopen en de vaccinatie tegen pneumokokken niet voor honderd procent beschermt. Verder onderzoek moet uitwijzen hoe groot dat bijkomende effect precies is", zegt Van Brusselen.

Voor baby’s geboren vanaf 16 maart 2026

De inspuitingen bij ZAS starten op 7 september op de kraamafdeling. Ouders met een baby geboren buiten het RSV-seizoen, dus vanaf 16 maart 2026, kunnen telefonisch een afspraak maken voor een inhaalprik op de raadpleging van de kinderafdeling van hun ZAS-campus. De inhaalprikken vinden ten laatste begin oktober plaats, voor het RSV-seizoen echt van start gaat. De contactgegevens staan op www.zas.be/rsv.

Voor de RSV-inspuiting zijn aparte momenten voorzien. Ouders moeten bij het maken van de afspraak vermelden dat ze voor de RSV-immunisatie komen. Het geneesmiddel is beschikbaar in het ziekenhuis en hoeft niet vooraf bij de apotheek te worden afgehaald.

Vaccinatie tijdens de zwangerschap is alternatief

Ook vaccinatie van de moeder tijdens de zwangerschap kan een pasgeborene tegen RSV beschermen. De moeder maakt na vaccinatie antistoffen aan die via de placenta aan de baby worden doorgegeven.

“Ook vaccinatie tijdens de zwangerschap is een veilige en efficiënte manier om een pasgeborene te beschermen”, zegt Van Brusselen. “In de praktijk wordt gekozen voor één van beide mogelijkheden: vaccinatie tijdens de zwangerschap of toediening van antistoffen op de kraamafdeling na de geboorte.”