Hare Majesteit de Koningin Mathilde bezoekt ZAS voor innovatieve inzet van AI bij kankerdiagnostiek

04/06/2026

Koningin Mathilde bracht vandaag (4 juni 2026) een werkbezoek aan de dienst Pathologische Anatomie van Ziekenhuis aan de Stroom (ZAS) in Antwerpen. Tijdens haar bezoek maakte zij kennis met de manier waarop artificiële intelligentie (AI) artsen ondersteunt bij de diagnose van kanker.

De dienst Pathologische Anatomie van ZAS behoort tot de Belgische voortrekkers op het vlak van digitalisering en artificiële intelligentie. In 2023 was ZAS het eerste Belgische ziekenhuis dat AI inzette als ondersteuning bij de analyse van tumoren. Vandaag wordt de technologie dagelijks gebruikt als extra hulpmiddel voor pathologen bij het beoordelen van weefselstalen.

Tijdens het bezoek volgde de Koningin het traject dat een weefselstaal aflegt, van de verwerking in het laboratorium tot de uiteindelijke diagnose. Medewerkers lichtten toe hoe standaardtechnieken, digitale technologieën en AI bijdragen tot een snellere en nauwkeurigere analyse van stalen afkomstig van kankerpatiënten.

“Grote erkenning”

"Het bezoek van de Koningin is een grote erkenning voor onze medewerkers en hun dagelijkse inzet", zegt dr. Sabine Declercq, diensthoofd Pathologische Anatomie bij ZAS. "Als eerste volledig digitale pathologiedienst geloven wij sterk in de meerwaarde van artificiële intelligentie als ondersteuning van de patholoog. AI helpt ons om afwijkingen sneller op te sporen en analyses nauwkeuriger uit te voeren. Dat doen we voor 15.000 stalen per jaar. Daardoor kunnen patiënten sneller duidelijkheid krijgen over hun diagnose en kan een behandeling sneller worden opgestart. De patholoog blijft daarbij altijd eindverantwoordelijk voor de diagnose."

Dr. Sabine Declercq, diensthoofd Pathologische Anatomie bij ZAS (Foto: ZAS)

Verklaren wat misgaat bij ziekte

De dienst Pathologische Anatomie onderzoekt weefsel- en vochtstalen om ziekten vast te stellen en beter te begrijpen. Pathologen spelen een cruciale rol bij de diagnose van onder meer kanker, ontstekingsziekten en andere aandoeningen. Hun bevindingen vormen vaak de basis voor verdere behandeling.

De AI analyseert digitale beelden van weefselstalen en helpt de patholoog om verdachte zones sneller te identificeren. De technologie kan onder meer kankercellen tellen, groeipatronen van tumoren herkennen en afwijkingen markeren die extra aandacht vereisen.

70.000 stalen per jaar

Jaarlijks onderzoekt de dienst ongeveer 70.000 stalen, waarvan ongeveer een kwart afkomstig is van tumoren. Het team bestaat uit 65 medewerkers, waaronder 14 pathologen, 3 pathologen in opleiding en 48 laboratorium- en ondersteunende medewerkers.

De dienst Pathologische Anatomie was in 2018 de eerste volledig geïntegreerde dienst van het latere Ziekenhuis aan de Stroom. Door de bundeling van expertise en middelen konden pathologen zich verder subspecialiseren en werd sterk geïnvesteerd in digitalisering en innovatieve technologieën.

Vandaag behoort de dienst tot de voorlopers in België op het vlak van digitale pathologie en de toepassing van artificiële intelligentie in de diagnostiek.

Bijlage: toelichting 6 bezochte werkposten

Koningin Mathilde volgde met veel belangstelling de verschillende stappen die een weefselstaal aflegt in het lab. Het gaat om deze zes werkposten.

Macroscopie heeft als doel het weefselstaal correct te beschrijven, afwijkingen te herkennen en relevante zones aan te duiden voor verdere analyse. Dit werd geïllustreerd met een staal uit de borst en een kleine borstbiopsie (klein cilindervormig weefselstaal).
De volgende stap is het inbedden: hier wordt een klein stukje weefsel in een stevig medium (paraffine) vastgezet. Zo kan het later flinterdun worden gesneden met een snijtoestel.
Microtomie is het snijden van zeer dunne coupes uit het paraffineblok. Zo kan het weefsel worden gekleurd en microscopisch onderzocht.
Bij het scannen van slides worden de glaasjes met flinterdun weefsel gedigitaliseerd. Zo kan het weefsel digitaal bekeken, bewaard, gedeeld en geanalyseerd worden.
Cervicovaginale screening: dit is het systematisch nakijken van uitstrijkjes met ondersteuning van een AI-algoritme. De AI versnelt en verbetert de opsporing van afwijkende cellen.
Diagnosestelling door een patholoog: dit is het proces waarbij de patholoog weefsel of cellen microscopisch onderzoekt om te bepalen of er sprake is van normale of afwijkende bevindingen.

De patholoog beoordeelt onder andere de celstructuur, weefselopbouw, eventuele ontsteking, tumorgroei of andere afwijkingen. Indien nodig worden aanvullende technieken gebruikt, zoals speciale kleuringen, immunohistochemie (*) of moleculair onderzoek.

(*) Immunohistochemie is een kleuringstechniek die met antilichamen specifieke kenmerken van cellen zichtbaar maakt. Zo kan de patholoog een nauwkeurigere diagnose stellen of specifieke eigenschappen van de tumor te bepalen die nodig zijn om de verdere behandeling te bepalen.